terugDagvoorzitters Rochus Kingmans en wethouder van Ede Jan Pieter van der Schans leidden het programma. De centrale boodschap was helder: natuurinclusieve landbouw kent geen vast stappenplan. Wat werkt, verschilt per bedrijf, ondernemer en omgeving. Juist die diversiteit maakt het tot een krachtige, maar ook uitdagende ontwikkeling in Gelderland.
Projectleiders Yvette van Wichen (LTO), Hermen Vreugdenhil (Collectief Rivierenland) en Dyon Temming (Agroforestry Netwerk Gelderland) deelden hun ervaringen vanuit het platform. Van Wichen is vanaf het begin betrokken en zag de samenwerking in zes jaar tijd duidelijk veranderen.
“Het bijzondere van het platform is dat partijen met verschillende achtergronden, natuur en landbouw, zes jaar geleden samen aan de slag gingen met één doel. De eerste jaren werkten we veel naast elkaar, maar nu werken we steeds meer mét elkaar,” aldus Van Wichen.
De gezamenlijke conclusie: maatwerk en samenwerking zijn essentieel. Een mooi beeld is de samenwerking tussen Hermen Vreugdenhil en Dyon Temming In de praktijk hebben ze samen tientallen natuurplannen opgesteld en uitgevoerd, die bijdragen aan meer diversiteit in het Gelderse landschap en op het agrarisch erf.
Sinds de start van het platform is gewerkt aan het versterken van de verbinding tussen landbouw en natuur. Dat heeft geleid tot nieuwe samenwerkingen, praktijkervaringen en kennisontwikkeling.
Tijdens de bijeenkomst kwamen verschillende perspectieven aan bod. Zo gaf Merel Straathof (NAJK) een positief-kritische reflectie namens jonge boeren:
“Natuurinclusief is alles, of juist helemaal niets. Het is een term. Het gaat erom de landbouw zo in te richten dat we duurzaam kunnen ondernemen, met zo min mogelijk belasting van het milieu. Het moet passen bij je bedrijf, je omgeving en bij jezelf. Er zijn vele wegen naar Rome.”
Ook Gert Noordhoff deelde zijn ervaringen met natuurinclusieve akkerbouw en de resultaten uit de Regio Deal in Noord-Nederland. Hij benadrukte dat gebiedsprocessen die vanuit de praktijk ontstaan vaak blijven doorlopen, terwijl initiatieven van bovenaf kwetsbaarder zijn zodra tijdelijke regelingen stoppen.
Gastheer Jan Dirk van der Voort vertelde over zijn omschakeling van gangbaar naar biologisch, inmiddels 37 jaar geleden. Hij gaf aan dat een omschakeling eerst een terugval in productie kan betekenen, omdat de bodem tijd nodig heeft om zich te herstellen en het biologische evenwicht zich opnieuw te vormen.
Presentaties
In een afsluitend gesprek met dagvoorzitter Rochus Kingmans ging gedeputeerde Harold Zoet in op de toekomst van de sector. Hij verwees naar de recent vastgestelde Beleidsnota Land- en tuinbouw, waarin natuurinclusieve landbouw een van de vele managementmaatregelen kan zijn.
Zoet benadrukte dat Gelderland inzet op duidelijke ruimtelijke keuzes om de landbouw toekomstbestendig te maken. In de provincie wordt gewerkt met een onderscheid tussen landbouwgebieden, verwevingsgebieden en kwetsbare zones. Daarbij wordt gestuurd op emissiereductie, innovatie en verschillende ontwikkelrichtingen voor boeren: innoveren, extensiveren, verbreden, verplaatsen, stoppen of omschakelen.
“Natuurinclusief is daarbij een richting binnen een bredere beweging van extensivering en innovatie,” aldus Zoet.
Met de nieuwe kadernota kiest Gelderland voor meer regie in kwetsbare gebieden en meer ruimte voor ontwikkeling in landbouwkerngebieden, met nadruk op maatwerk en verduurzaming via innovatie.
“Natuurlijk gaat Gelderland door…”
De tweede Natuurinclusieve Landbouwdag liet zien dat er geen blauwdruk bestaat voor natuurinclusieve landbouw, maar wel een gedeelde richting. Met zes jaar ervaring, sterke samenwerking tussen 26 partners en een vervolg op het platform wordt stap voor stap verder gebouwd aan een landbouw waarin natuur en productie elkaar versterken.
Spoken word-artiest Bianca Hendriks sloot de dag af met een ludieke redevoering. Ze vatte de koe bij de horens en nam het publiek in een energieke stroom van woorden mee door haar belevenissen van de dag. Van shit en stappen tot het ‘trapje van Remkes’, schoenen en netwerken – alles kwam voorbij in een prikkelende en herkenbare optreden vanaf de strobalen: one shit for all.
TopMest
In deze workshop stond de kwaliteit van mest binnen de kringloop centraal. De relatie tussen voer, diergezondheid en bodemvruchtbaarheid werd inzichtelijk gemaakt. Deelnemers kregen praktische handvatten om via mestkwaliteit te sturen op een gezonde bodem en duurzame bedrijfsvoering.
- David van der Voort (expert)
- Jan Dirk van der Voort (melkveehouder)
Verdienpotentie: doelsturen
Deze workshop richtte zich op doelsturing: sturen op doelen in plaats van middelen, met ruimte voor eigen keuzes. Het Markemodel (achter Duurzame Melkveehouderij Gelderland) en het BedrijfsOntwikkelPlan (BOP) werden toegelicht. Praktijkervaringen lieten zien hoe doelsturing bijdraagt aan een toekomstbestendige bedrijfsvoering.
- Jaap Gielen (Countus)
- Hendrik Wesselink (melkveehoouder)
Verdienpotentie: landelijke visie
In deze sessie stond de koppeling tussen biodiversiteit en verdienvermogen centraal. Aan de hand van praktijkvoorbeelden en actuele ontwikkelingen werd inzicht gegeven in hoe natuurinclusieve landbouw onderdeel kan worden van de bedrijfsstrategie en economische kansen biedt.
- Frederiek van Lienen (Biodiversity in Business)
- Praktijkbijdrage van een melkveehouder Dirk Jan Schoonman, melkveehouder en voorzitter gebiedscoöperatie Zuidelijke Ijsselvallei
BAM akkers
De workshop behandelde het Biodivers Akkermozaïek (BAM), een aanpak waarbij landbouw en natuur worden gecombineerd. Door een mozaïek van gewassen en kruidenstroken ontstaat meer biodiversiteit en een vruchtbare bodem, terwijl tegelijkertijd nieuwe verdienmodellen worden ontwikkeld.
- Ben Koks (Expert en initiatiefnemer)
- Brord Sloot (landbouwer)
Bodem 2030
De focus lag op het ontwikkelen van een gezonde en veerkrachtige bodem richting 2030. Aan de hand van een profielkuil kregen deelnemers inzicht in bodemopbouw, bodemleven en praktische toepassingen.
- Gijs van Schriek (Groeikracht)
- Harry Beekman (praktijknetwerk Toekomstgericht Telen)
Demoplein - innovatie
Op het demoplein werden innovatieve technieken gedemonstreerd, zoals spotsprayers, composttheetoepassingen en precisiebemesting met onder andere RENURE. Ook werd ingegaan op de mogelijkheden om kunstmestgebruik te verminderen en de effecten hiervan op emissies en de KringloopWijzer.